در امتداد رنج دیرین؛ معنای زمین‌لرزه سرپل ذهاب در متن تجربه زیسته راویان آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی.

2 ** دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول).

10.22054/rjsw.2018.11865

چکیده

زمین‌لرزه، تنها در کتب علمی است که به شیوه‌ای عینی فهمیده می‌شود، درحالی‌که در جامعه انسانی در زمینه‌ای اجتماعی معنا می‌یابد و در ادامه تجربیات تاریخی درک می‌شود. زمین‌لرزه سرپل ذهاب در زیست روزمره ساکنانش انقطاع نفس‌گیری ایجاد می‌کند و بااین‌حال در ادامه جریانی قرار می‌گیرد که قدمتی به طول تاریخ دارد. با حضور در محل و انجام مصاحبه‌های عمیق با روایان فاجعه مشخص شد که تاریخ اجتماعی منطقه (همزیستی مذاهب گوناگون، تجربه جنگ، اسارت، بمباران شیمیایی، کشتارهای داخلی، نسل‌کشی، فقر، کولبری، اعدام و سوابق مبارزات سیاسی) در فهم فاجعه طبیعی نقش‌آفرینی می‌کند. تجربه زمین‌لرزه در هویت فردی و جمعی بازماندگان ادغام می‌شود و با دیگر المان‌های حافظه جمعی آنان رابطه برقرار می‌کند. نظام معرفتی، تجربه زمین‌لرزه را در خود سامان می‌دهد و با تحلیل رنج‌های جمعی، کنشگری در برابر آن را رقم می‌زند. نتیجه بررسی نشان می‌دهد که هراس مشترک مرزنشینان ترس از خیانت، فراموش‌شدن و نادیده گرفته‌شدن است. عامل فاجعه، انسانی فهمیده می‌شود و احساس تعلق به مکان کاهش می‌یابد. به همین جهت پرورش بستری برای خلق روایات و هویت‌های جمعی، شنیده شدن آن‌ها، شناخته شدن آنان توسط یکدیگر و برقراری رابطه معنادار میان آن‌ها به نظر امری حیاتی می‌رسد.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Meaning of Sarpol-e-Zahab Earthquake in the Context of the Narrators’ Lived Experiences

نویسندگان [English]

  • a a 1
  • Niloufar Baghban Moshiri 2
2 Department of sociology, faculty of humanities, Tarbiat Modares University
چکیده [English]

While earthquake is described objectively in scientific texts, it gets its meaning from a social context, and is understood in continuity of historical experience among people. Sarpol-e-Zahab earthquake interrupts everyday life of its habitats, and at the same time carries on a historical path. In-depth interviews with narrators of the disaster indicate that social history of the place (existence of different religions, war, enslavement, chemical bombing, civil wars, genocide, poverty, porterage (Koolbari), executions and political struggles) plays an important role in understanding a natural disaster. Experiencing an earthquake is integrated in individual and collective identities, and connects to other elements of collective memories. Epistemic system organizes the experience of this earthquake and determines the agency toward it. The results show that the common concern of the narrators includes fear of betrayal, marginalization and being forgotten. They perceive the disaster to be humanistic and their attachment to the place is reduced. Therefore it seems vital to prepare necessary requirements for creating collective identities and collective narratives and to help them to be heard and recognized by each other and to establish meaningful relationship between themselves.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sarpol-e-Zahab Earthquake
  • Social Construction
  • Spatial identity
  • Collective Traumas
-  برگر، پیتر و لوکمان، توماس. (1375)، ساخ‍تا؟؟؟؟/ اجتم‍اع‍ی واق‍ع‍ی‍ت، ترجمه: فریبرز مجیدی، ت‍ه‍ران: ش‍رکت ان‍ت‍ش‍ارات ع‍لمی و ف‍ره‍ن‍گ‍ی.
-  بلو، ژویس. (1379)، بررسی جامعه‌شناسی و تاریخی مسئله کرد، ترجمه: پرویز امینی، سنندج: دانشگاه کردستان.
-  فاضلی، نعمت‌الله. (1392)، پشت دریاها شهری است، تهران: تیسا.
-  کندال، شریف؛ وانلی، عصمت و نازدار، مصطفی. (1372)، کردها، ترجمه: ابراهیم یونسی، تهران: روزبهان.
-  کوچرا، کریس. (1373)، جنبش ملی کرد، ترجمه: ابراهیم یونسی، تهران: نگاه.
-  کینان، درک. (1376)، کردها و کردستان، ترجمه: ابراهیم یونسی. تهران: نگاه.
-  لک، آزاده. (1394)، «زلزله بم و درک معنایی ساکنان محلات مسکونی از اختلال در دلبستگی به مکان»، مسکن و محیط روستا، شماره 152: 17-30.
-  محمدی، آسو. (1395). » جدال نان و جان در مرزهای غرب«، http://problematicaa.com/border-clashes/
-  مک‌داول، دیوید. (1383)، تاریخ معاصر کرد، ترجمه: ابراهیم یونسی، تهران: پانیذ.
 
-  Adams, R., Dominelli, L., & Payne, M. (Eds.). (2009). Critical practice in social work. Macmillan International Higher Education.
-  Dugan, B. (2007). Loss of identity in disaster: how do you say goodbye to home?. Perspectives in psychiatric care43(1), 41-46.
-  Furedi, F. (2007). The changing meaning of disaster. Area39(4), 482-489.
-  Knez, I., Butler, A., Sang, Å. O., Ångman, E., Sarlöv-Herlin, I., & Åkerskog, A. (2018). Before and after a natural disaster: Disruption in emotion component of place-identity and wellbeing. Journal of Environmental Psychology55, 11-17.
-  Lucini, B. (2014). Multicultural approaches to disaster and cultural resilience. How to consider them to improve disaster management and prevention: the Italian case of two earthquakes. Procedia Economics and Finance18, 151-156.
-  Najafi, M., & Kamal, M. (2012). The concept of place attachment in environmental psychology. Elixir International Journal of Sustainable Architecture45, 7637-7641.
-  Qazimi, S. (2014). Sense of place and place identity. European Journal of Social Science Education and Research1(1), 306-310.
-  Sangasubana, N. (2011). How to conduct ethnographic research. Qualitative Report16(2), 567-573.
-  Webb, G. R. (2018). The Cultural Turn in Disaster Research: Understanding Resilience and Vulnerability Through the Lens of Culture. In Handbook of Disaster Research (pp. 109-121). Springer, Cham.