پژوهشنامه مددکاری اجتماعی

چکیده کنش‌های خشونت‌آمیز دانش‌آموزان در سطح مدارس، طی سال‌های اخیر به یکی از مسئله‌های اصلی نظام آموزش و پرورش تبدیل شده است، بگونه‌ای که هر روزه شاهد اتفاق‌های تلخ و خشونت‌آمیزی در سطح مدارس هستیم. این تحقیق با هدف تحلیل و دستیابی به شناختی از پدیده‌ی خشونت ورزی نوجوانان در مدرسه به روش کیفی و گرندد تئوری در سال تحصیلی 1401-1400 اجرا شده است. مشارکت کنندگان در پژوهش 32 نفر از دانش‌آموزان دارای رفتارهای خشونت‌آمیز و 4 دانش‌آموز مطلع از این رفتارها بوده و در مجموع با 36 دانش‌آموز پسر مقطع متوسطه دوم شهر کرج مصاحبه صورت گرفته است. نمونه‌گیری بصورت هدفمند و با حداکثر تنوع بوده و مصاحبه‌ها بصورت فردی و بر اساس فرمت مصاحبه نیمه ساختار یافته، با توجه به تجارب مشارکت کنندگان انجام و با استفاده از نرم افزار MAXQDA 20 تحلیل گردیده است. بر مبنای مدل اشتراوس و کوربین، متغیرهای «سبک مستبدانه فرزندپروری»، «مشکلات اقتصادی»، «نمایش هویت قلدرمآبانه»، و «نابسامانی خانوادگی» به ‌عنوان شرایط علی و مقوله‌های «قلدری‌های مجازی» و «تعصب ورزی» به عنوان شرایط زمینه‌ای، «ناکارآمدی مدارس» و «کاهش سطح تاب‌آوری» به‌ عنوان شرایط مداخله‌گر تعیین شدند. راهبرد نوجوانان دارای رفتارهای خشونت‌آمیز شامل قلدرنمایی، انکار خشونت‌ورزی و گفتگو (بحث و جدل به منظور حل تعارض) بوده است، که با پیامدهایی نظیر «آسیب‌های روانی»، «تنبیه»، و «پشیمانی و حسرت» مواجه شده‌اند. مقوله‌ی مرکزی پژوهش تحت عنوان «خشونت به مثابه واکنش فرد به برانگیختگی عصبیت» نام‌گذاری گردیده است.