نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حسین میرزائی ¹
• فائزه نادری ²

¹ گروه مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبائی

² دانش آموخته کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

این پژوهش با رویکرد مردم‌نگارانه، پدیده «مستوری» زنان محله شهید هرندی تهران را در چارچوب تحولات کالبدی، اجتماعی و فرهنگی این محله تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مستوری تنها یک انتخاب فردی یا محدودیت فرهنگی نیست، بلکه نتیجه یک فرایند ساختاری پیچیده است که در آن قدرت، ننگ اجتماعی، مافیای بازار، تغییر کاربری فضا و نگاه آسیب‌شناختی رسانه‌ای و نهادی، به شکلی متقابل زنان سالم و معمولی را از فضای عمومی حذف کرده‌اند. زنان، به‌ویژه زنان موفق و تحصیل‌کرده، با ترس از تلطیف هویت و قضاوت اجتماعی، به صورت خودخواسته در خانه می‌مانند و هویت محله‌ای خود را انکار می‌کنند. در مقابل، زنان آسیب‌دیده و معتادان به‌طور نمایشی دیده می‌شوند و از منابع حمایتی بیشتری برخوردارند، در حالی که زنان عادی و فعال در سیاست‌ها و برنامه‌های شهری نادیده گرفته می‌شوند. با این حال، این مطالعه شواهدی از مقاومت روزمره زنان نیز یافته است: از طریق روضه‌های خانگی، شبکه‌های مجازی، کانون‌های فرهنگی مانند حسینیه منتظران اباصالح (عج) و فعالیت‌های اقتصادی کوچک، زنان در حال بازساخت فضاهای امن و هویت جمعی خود هستند. این پژوهش با تلفیق نظریه‌های جنسیت، فضا و قدرت (لفربویر، فوکو، گافمن، مسی)، نشان می‌دهد که آزادی زنان در شهر نه صرفاً به امنیت فیزیکی، بلکه به عدالت فضایی، شناخت هویت و دسترسی به منابع نمادین وابسته است. در نهایت، مستوری را نه نشانه ضعف، بلکه به عنوان یک راهبرد بقا و گاه پیشدرآمدی بر کنشگری و حضور مجدد در عرصه اجتماعی تفسیر می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• مستوری
• جنسیت‌مندی فضا
• داغ ننگ
• کنشگری روزمره
• محله هرندی

موضوعات

• این نشریه مقالات معتبر در حوزه های ذیل را به چاپ می رساند: مددکاری اجتماعی رفاه اجتماعی سلامت اجتماعی امنیت اجتماعی مسائل اجتماعی هنجارها

عنوان مقاله [English]

From Invisibility to Activism: An Ethnographic Analysis of Women's Everyday Lives in Tehran's Shahid Harrandi Neighborhood

نویسندگان [English]

• Hossein MIRZAEI ¹
• Faezeh Naderi ²

¹ Assistant Professer in Anthropology. Department of Cultural Studies Faculty of Social Sciences Allameh Tabataba'i University Tehran-IRAN

² Master’s graduate in Cultural Studies from Allameh Tabataba’i University

چکیده [English]

Abstract:
This ethnographic study examines the phenomenon of women’s mostouri (seclusion/withdrawal) in Tehran’s Shahid Harandi neighborhood, analyzing it within the framework of the area’s physical, social, and cultural transformations. Findings reveal that mostouri is not merely an individual choice or cultural constraint but the outcome of a complex structural process. In this process, power dynamics, social stigma, market mafias, spatial rezoning, and the pathologizing gaze of media/institutions collectively exclude "ordinary, healthy women" from public space. Women—particularly educated and successful ones—self-isolate at home, fearing identity erosion and social judgment, while disavowing their neighborhood identity. In contrast, "damaged" women (e.g., addicts) are hyper-visible and receive disproportionate institutional support, whereas ordinary or civically active women remain invisible in urban policies.However, the study documents women’s everyday resistance: through home-based rowzehs (religious gatherings), digital networks, cultural hubs like the Hosseinieh-ye Montazeran-e Abassaleh, and small-scale economic activities, women are reconstructing safe spaces and collective identity. Integrating theories of gender, space, and power (Lefebvre, Foucault, Goffman, Massey), the research argues that women’s urban freedom depends not only on physical safety but on spatial justice, identity recognition, and access to symbolic resources. Ultimately, it reinterprets mostouri not as weakness but as a survival strategy—and at times, a prelude to re-emergence and activism in the social sphere.

کلیدواژه‌ها [English]

• Seclusion
• Gendered Space
• Social Stigma
• Everyday Activism
• Harandi Neighborhood